در ترمقان توقف نمىكردند . در پنج فرسخى شمال اخسيكت « 1 » ، بر كرانهء همان رود ، شهر كاسان قرار داشته . شهركى به اين نام در اين روزگاران نيز وجود دارد و ضمنا بايد گفت كه ويرانه‌هاى شهر قديم هم باقى است « 2 » . در پايان قرن هشتم و آغاز قرن نهم ميلادى ( قرن دوم و سوم هجرى ) كاسان تخت‌گاه شاهان كاسان بوده « 3 » است . بدين‌سبب پژوهش در خرابه‌ها و بويژه دژ باستانى مغ حايز اهميت و جالب توجه فراوان است .

--> ( 1 ) - استخرى ، 346 . ( 2 ) - شچربينا - كرامارنكو ، « در اماكن مقدسهء اسلامى » ، ص 49 . آ . بريانوف ( در تأليف « دربارهء آثار » ص 142 و بعد ) اطلاعات مفصل‌ترى داده . دژمغ مركب است از سه مربع كوچك كه به ترتيب 500 و 2000 و 3200 ساژن مربع مساحت دارند ( بر روى هم قريب 5 / 2 هكتار ) در تأليفات چينيان از كاسان به نام « كه‌ساى » ياد شده ( 148 . Documents , P » ، Chavannes ) محتملا آنچه در تأليفات متقدم‌تر يعنى بى - شى ( ترجمهء روسى : بيچورين ، « مجموعهء اطلاعات » ، چاپ اول ، I I I ، 186 ) آمده داير بر اينكه محيط پايتخت فرغانه 4 « لى » ( قريب 3 / 4 1 ورست ) بوده مربوط به همين شهر است . رجوع شود نيز : به مقالهء من تحت عنوان « فرغانه » ( E . I , I I ) . ( به عقيدهء پ . پليو انطباق صوتى « كاسان » و كلمهء چينى « كه‌ساى » امرى دشوار است ( قرائت اين كلمه به صورت at - SaK ؟ K قديم‌تر است . ) پليو حدس مىزند كه در اينجا به متن چينى خطائى راه يافته . رجوع شود به Pelliot ، يادداشتهائى دربارهء « تركستان » . 15 . p ؛ « notes sur le « TurKestam - هيئت تحريريه ) . ( 3 ) - يعقوبى ، « تاريخ » ، I I ، 478 ؛ يعقوبى ، « كتاب البلدان » ، 294 .